PRACA PRZEGLĄDOWA
Hierarchia wartości u osób z zaburzeniami słuchu
 
Więcej
Ukryj
1
Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej, Zakład Logopedii i Językoznawstwa Stosowanego, ul. Sowińskiego 17, 20-040 Lublin
AUTOR DO KORESPONDENCJI
Anna Cichowska   

Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej, Zakład Logopedii i Językoznawstwa Stosowanego, ul. Sowińskiego 17, 20-040 Lublin; e-mail: annacichowska@onet.pl
Data publikacji: 05-11-2020
 
Now Audiofonol 2012;1(3):74–84
 
SŁOWA KLUCZOWE
STRESZCZENIE
Wprowadzenie:
Niepełnosprawność sensoryczna związana z ubytkiem słuchu w XXI wieku nie jest rzadkim zjawiskiem. Pociąga ona za sobą konsekwencje w każdej sferze funkcjonowania człowieka. Wysunięto hipotezę, że także obszar aksjologiczny będzie się różnił u osób niedosłyszących i ze słuchem w normie. Wartość jest „trwałym przekonaniem, że dany sposób postępowania lub określony stan końcowy jest bardziej pożądany z osobistego lub społecznego punktu widzenia niż postępowanie doń przeciwne”. Same wartości, choć mają wpływ na ludzkie zachowania, są pojęciami abstrakcyjnymi. Te same wartości mogą być cenione przez różnych ludzi, choć w różnym stopniu. Obniżenie zdolności słyszenia, spowodowane różnorodnymi przyczynami, może mieć różną głębokość, a co za tym idzie – konsekwencje, które uwidocznić się mogą także w sferze aksjologicznej.

Cel:
Przedmiotem badań niniejszej pracy było poszukiwanie odpowiedzi na pytanie czy istnieje różnica w rodzaju preferowanych wartości u osób z różnym poziomem niedosłuchu i osób nie mających problemu ze słuchem i na czym różnice te polegają.

Materiał i metoda:
Badania przeprowadzono w Lublinie w 2011 i 2012 roku. Wyodrębniono dwie grupy osób: (1) nie mające problemów ze słuchem i (2) niedosłyszące (wszystkie stopnie niedosłuchu). Badania miały charakter indywidualny i dobrowolny. Do ostatecznych analiz przyjęto 22 badania osób słyszących (przedział wiekowy od 18 do 31 roku życia) i 13 osób z niedosłuchem (od 20 do 27 roku życia). Osoby badane uzupełniały Skalę Wartości (SW) Miltona Rokeacha rangując poszczególne pozycje od 1 do 18. Im niższa ranga, tym bardziej wartość była ceniona przez osobę.

Wyniki:
Hipoteza główna zakładająca, że wystąpi istotna statystycznie różnica w hierarchii wartości osób niedosłyszących i słyszących normalnie została potwierdzona, choć w bardzo niewielkim stopniu. Statystycznie istotną różnicę wykryto tylko w odniesieniu do jednej wartości ostatecznej – mądrości. Zauważono jednak pewną tendencję – wśród niektórych wartości były takie, którym do osiągnięcia poziomu istotności statystycznej brakowało kilka setnych.

Wnioski:
Należałoby zwiększyć badane grupy i dokonać po raz kolejny analiz statystycznych. Być może udałoby się wówczas wykazać więcej istotnych statystycznie różnic pomiędzy osobami ze słuchem w normie i z niedosłuchem. Zastanowić należy się także, jak można by sprawdzić fakt zrozumienia pozycji zawartych w Skali Wartości, aby wyeliminować możliwość ich niezrozumienia. Na koniec, rozważyć można rozszerzenie badań na osoby z innych miast. Postulat ten wydaje się być zasadny, ponieważ Lublin jest ośrodkiem, gdzie osoby niedosłyszące otoczone są dobrą opieką i wsparciem.

 
REFERENCJE (34)
1.
Birch A., Malim T.: Psychologia rozwojowa w zarysie. Od niemowlęctwa do dorosłości. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2002.
 
2.
Bogdanowicz M.: Psychologia kliniczna dziecka w wieku przedszkolnym. Warszawa: Wydawnictwo Szkolne i Pedagogiczne, 1985.
 
3.
Brzozowski P.: Skala Wartości SW. Polska adaptacja Value Survey M. Rokeacha. Warszawa, 1989.
 
4.
Brzozowski P.: Wzorcowa hierarchia wartości: Polska, europejska czy uniwersalna? Psychologiczne badania empiryczne. Lublin: Wydawnictwo UMCS, 2007.
 
5.
Cieszyńska J.: Wpływ uszkodzenia słuchu na rozwój mowy. W: Wyczesany J. (red.), Dziecko z wadą słuchu w szkole podstawowej Kraków: SPONSOR, 1992; 35–41.
 
6.
Czerniawska M.: Empatia a system wartości. Przegląd psychologiczny, 2002; 45(1): 7–18.
 
7.
Czerniawska M.: Inteligencja a system wartości. Studium psychologiczne. Białystok: Trans Humana, 1995.
 
8.
Eisenberg N.: Rozwój wartości prospołecznych. W: Reykowski J., Eisenberg N., Staub E. (red.), Indywidualne i społeczne wyznaczniki wartościowania. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1990, 99–116.
 
9.
Epstein S.: Wartości z perspektywy poznawczo – przeżyciowej teorii „ja”. W: Reykowski J., Eisenberg N., Staub E. (red.), Indywidualne i społeczne wyznaczniki wartościowania. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1990; 11–32.
 
10.
Gałkowski T., Kaiser-Grodecka I., Smoleńska J.: Psychologia dziecka głuchego. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1988.
 
11.
Góralówna M., Hołyńska B.: Rehabilitacja małych dzieci z wadą słuchu. Warszawa: Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich, 1984.
 
12.
Grabias S.: Język, poznanie, interakcja. W: Woźniak T, Domagała A (red.), Język. Interakcja. Zaburzenia mowy. Lublin: Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej, 2007; 355–77.
 
13.
Hall C., Lindzey G., Campbell J.: Teorie osobowości. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2006.
 
14.
Heldstab H.: Dzieci z zaburzeniami słuchu. Biuletyn Audiofonologii, 1992; IV: 59–69.
 
15.
Herder J.: Sprachphilosophische Schriften. Hamburg: Verlag von Felix Meiner, 1960.
 
16.
Kalicka A.: Hierarchia wartości a postawy wobec osób niepełnosprawnych. Lublin: Nie publikowana praca magisterska. 2007.
 
17.
Kobosko J., Szuchnik J., Wojda P.: Kwestionariusz „JA-INNI” jako narzędzie służące do opisu tożsamości własnej młodzieży głuchej. Audiofonologia, 2004; 26: 119–33.
 
18.
Konstańczak S.: Internalizacja wartości moralnych. Słupsk: Wydawnictwo Uczelniane Pomorska Akademia Pedagogiczna w Słupsku, 2001.
 
19.
Krakowiak K.: Kim jest moje niesłyszące dziecko? Rozważania o ukrytych założeniach antropologicznych współczesnych koncepcji surdopedagogiki i audiofonologii. Lublin: Wydawnictwo Gaudium, 2003.
 
20.
Martynowicz E.: Motywy, cele, wartości. Przyczynek do zrozumienia stanu ducha i stany umysłu współczesnych Polaków. Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls, 2004.
 
21.
Mueller-Malesińska M., Kurkowski M.Z., Szuchnik J., Kosmalowa J.: Rozwój słuchu i mowy – fizjologia i patologia. 2002. Instytut Fizjologii i Patologii Słuchu: http: //ifps.org.pl/doc/material_dydak....
 
22.
Pervin L.A., John O.P.: Osobowość: teoria i badania. Kraków: Wydawnictwo UJ, 2002.
 
23.
Rathus S.: Psychologia współczesna. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, 2004.
 
24.
Petrozelin-Skowrońska B. (red.): Nowa Encyklopedia Powszechna PWN. Warszawa: PWN, 1997.
 
25.
Rokeach M: The nature of human values. New York: Macmillan, 1973.
 
26.
Sawczuk W.: Wartości preferowane przez studentów w okresie transformacji ustrojowej. Olsztyn: Wydawnictwo Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego, 2000.
 
27.
Sękowska Z.: Wprowadzenie do pedagogiki specjalnej. Warszawa: Wydawnictwo Wyższej Szkoły Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej, 1998.
 
28.
Staub E.: Wartości indywidualne i społeczne (grupowe) z perspektywy motywacji i ich rola w pomaganiu i krzywdzeniu innych. W: Reykowski J, Eisenberg N, Staub E, Indywidualne i społeczne wyznaczniki wartościowania. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1999; 59–76.
 
29.
Stecewicz A., Kugler R.: Integracja szkolna dzieci z wadami słuchu. W: Woźniak W. (red.), Dziecko z zaburzeniami słuchu. Poznań: Akademia Medyczna im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu, 1990; 180–83.
 
30.
Stecewicz A., Szestopałko K.: Trudności w integracji w wypowiedziach absolwentek szkół wyższych, byłych podopiecznych Wojewódzkiej Poradni Rehabilitacji Dzieci i Młodzieży z Wadami Słuchu w Szczecinie. W: Woźniak W (red.), Dziecko z zaburzeniami słuchu. Poznań: Akademia Medyczna im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu, 1990; 184–87.
 
31.
Stocklin-Meier S.: Co naprawdę w życiu się liczy? Odkrywanie wartości z dziećmi. Białystok: Studio Astropsychologii, 2006.
 
32.
Sward M.: Dziecko głuche w środowisku słyszących rówieśników w szkole normalnej. W: Woźniak W (red.), Dziecko z zaburzeniami słuchu. Poznań: Akademia Medyczna im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu, 1990; 192–94.
 
33.
Wojciszke B.: System wartości osobistych a zachowanie. W: Reykowski J., Eisenberg N., Staub E. (red.), Indywidualne i społeczne wyznaczniki wartościowania. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1990; 219–39.
 
34.
Zalewska M.M.: Funkcje słuchowe u dzieci głuchych. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 1990.