PRACA BADAWCZA
Akceptacja siebie jako osoby głuchej a subiektywna ocena korzyści i satysfakcji z implantu ślimakowego u osób dorosłych z głuchotą prelingwalną
Joanna Kobosko 1, A-F  
,   Anna Geremek-Samsonowicz 1, B,D,   Bartosz Kochański 2, C-D,   Agnieszka Pankowska 1, B,D,   Henryk Skarżyński 3, E,G
 
Więcej
Ukryj
1
Instytut Fizjologii i Patologii Słuchu, Światowe Centrum Słuchu, Klinika Rehabilitacji, Warszawa/Kajetany
2
Instytut Fizjologii i Patologii Słuchu, Światowe Centrum Słuchu, Centrum Obrazowania Biomedycznego, Warszawa/Kajetany
3
Instytut Fizjologii i Patologii Słuchu, Światowe Centrum Słuchu, Warszawa/Kajetany
A - Koncepcja i projekt badania; B - Gromadzenie i/lub zestawianie danych; C - Analiza i interpretacja danych; D - Napisanie artykułu; E - Krytyczne zrecenzowanie artykułu; F - Zatwierdzenie ostatecznej wersji artykułu;
AUTOR DO KORESPONDENCJI
Joanna Kobosko   

Klinika Rehabilitacji, Światowe Centrum Słuchu, Instytut Fizjologii i Patologii Słuchu, ul. Mokra 17, Kajetany, 05-830 Nadarzyn, e-mail: j.kobosko@ifps.org.pl
Data publikacji: 20-10-2020
 
Now Audiofonol 2019;8(4):22–31
 
SŁOWA KLUCZOWE
STRESZCZENIE
Wstęp:
Subiektywna ocena korzyści i satysfakcji z implantu ślimakowego (CI) stanowi ważny wskaźnik efektywności tej interwencji medycznej stosowanej w różnych grupach pacjentów z zaburzeniami słuchu. Niezależnie od tego, czy głuchota ma początek preczy postlingwalny, satysfakcja z CI oceniana jest wysoko i bardzo wysoko przez dorosłych użytkowników. Nieliczne są jak dotąd badania nad psychologicznymi uwarunkowaniami subiektywnej oceny korzyści i satysfakcji z CI, do jakich należą cechy osobowości czy stan zdrowia psychicznego.

Cel:
Celem pracy jest ocena akceptacji siebie jako osoby głuchej w grupie osób z głuchotą prelingwalną, zaopatrzonych w CI, a także ocena korzyści i satysfakcji z CI. Postawiono pytanie o to, czy istnieje związek między akceptacją siebie jako osoby głuchej a percepcją korzyści i satysfakcji z CI.

Materiał i metody:
Badaniami objęto grupę osób dorosłych z głuchotą prelingwalną (n = 84), w wieku od 18 do 45 lat, zaopatrzonych w jeden (81%) lub dwa implanty ślimakowe. W momencie wszczepienia pierwszego CI wiek pacjentów był zróżnicowany i mieścił się w przedziale od 2 do 42 lat, natomiast wiek w momencie otrzymania drugiego implantu wynosił średnio ok. 22 lata (SD = 6,67). Czas korzystania z pierwszego implantu wynosił średnio 11 lat, drugiego – 4 lata. Osoby badane miały wysokie kompetencje w zakresie języka polskiego fonicznego. Przeprowadzono badania drogą korespondencyjną, a wskaźnik odpowiedzi zwrotnych wyniósł 32,2%. Do oceny akceptacji siebie jako osoby głuchej, a także pomiaru satysfakcji z CI wykorzystano skale typu VAS, natomiast do oceny korzyści z CI posłużono się Nijmegen Cochlear Implant Questionnaire (NCIQ), który umożliwia opis subiektywnie spostrzeganych korzyści z CI w trzech obszarach: percepcji słuchowej podstawowej i zaawansowanej, mowy oraz funkcjonowania psychospołecznego jako osoby (głuchej) z CI, które z kolei obejmuje: samoocenę, percepcję ograniczeń w podejmowanych aktywnościach, a także interakcje społeczne.

Wyniki:
Akceptacja siebie jako osoby głuchej wyniosła średnio 74,5% (SD = 25). Satysfakcja z CI została oceniona średnio na 80%. Osoby z głuchotą prelingwalną największych korzyści z CI doświadczają w sferach: ograniczenie aktywności (AL – 74,5%) i interakcje społeczne (SI – 73,6%), a najmniejszych w sferze: samoocena (SE – 54,4%). Z akceptacją siebie jako osoby głuchej pozostaje w związku psychospołeczne funkcjonowanie z CI, co oznacza, że większa akceptacja siebie jako osoby głuchej wiąże się z percepcją większych korzyści w ww. wymienionych sferach. Podobnie z większą akceptacją siebie jako osoby głuchej pozostaje w związku większa satysfakcja z CI.

Wnioski:
Akceptacja siebie jako osoby głuchej należy do ważnych czynników współdecydujących o korzyściach z CI i satysfakcji z tego urządzenia w subiektywnej ocenie badanych. Zależność ta występuje jedynie w sferze psychospołecznego funkcjonowania osób z głuchotą prelingwalną korzystających z CI. Zatem do osób prelingwalnie głuchych z CI należałoby skierować ofertę różnych form pomocy psychologicznej w celu podniesienia poziomu akceptacji siebie jako osoby głuchej i własnej głuchoty. Efektem tego typu wsparcia będzie nie tylko poprawa dobrostanu psychologicznego, lecz także zwiększenie efektywności implantacji ślimakowej w tej grupie użytkowników CI.

 
REFERENCJE (38)
1.
Kobosko J, Jedrzejczak WW, Pilka E, Pankowska A, Skarzynski H. Satisfaction with cochlear implants in postlingually deaf adults and its nonaudiological predictors: psychological distress, coping strategies, and self-esteem. Ear Hear, 2015; 36(5): 605‒18.
 
2.
Muigg F, Bliem H, Holzner B, Kühn H, Zorowka PG, Weichbold VW. Do personality factors assessed before cochlear implantation predict hearing-related quality of life after cochlear implantation in postlingually deafened adults? Ear Hear, 2019; 40(2): 418–25.
 
3.
Knopke S, Häussler S, Gräbel S, Wetterauer D, Ketterer M, Fluger A, Szczepek AJ, Olze H. Age-dependent psychological factors influencing the outcome of cochlear implantation in elderly patients. Otol Neurotol, 2019; 40(4): e441–e453.
 
4.
Fellinger J, Holzinger D, Pollard R. Mental health of deaf people. Lancet, 2012; 379: 1037‒44.
 
5.
Li L, Moore D. Acceptance of disability and its correlates. J Soc Psychol, 1998; 138(1): 13‒25.
 
6.
de Graaf R, Bijl RV. Determinants of mental distress in adults with a severe auditory impairment: differences between prelingual and postlingual deafness. Psychosom Med, 2002; 64: 61–70.
 
7.
Dzwonkowska I, Lachowicz-Tabaczek K, Łaguna M. Samoocena i jej pomiar. Polska adaptacja skali SES M. Rosenberga. Warszawa: Pracownia Testów Psychologicznych; 2008.
 
8.
Kobosko J. Spostrzeganie wsparcia emocjonalnego a jakość relacji z innymi ludźmi u osób z głuchotą prelingwalną. W: Teoria i praktyka oddziaływań profilaktyczno-wspierających rozwój osób z niepełnosprawnością – konteksty indywidualne i środowiskowe, t. 4.2. Parys K, Pasteczka M, Sikorski J (red.). Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Pedagogicznego; 2017, s. 221‒37.
 
9.
Orth U. The family environment in early childhood has a long-term effect on self-esteem: A longitudinal study from birth to age 27 years. J Pers Soc Psychol, 2018; 114(4): 637–55.
 
10.
Zalewska M. Dziecko w autoportrecie z zamalowaną twarzą. Psychiczne mechanizmy zaburzeń rozwoju tożsamości dziecka głuchego i dziecka z opóźnionym rozwojem mowy. Warszawa: J. Santorski & Co.; 1998.
 
11.
Zalewska M. Psychologiczne aspekty stwierdzenia głuchoty u dziecka. W: Wybrane problemy psychologicznej diagnozy zaburzeń rozwoju dzieci. Rola J (red.). Warszawa: WSPS; 1998, s. 177–86.
 
12.
Kobosko J. Pomoc psychologiczna słyszącym rodzicom a efektywność rehabilitacji dziecka głuchego. Otorynolaryngologia – przegląd kliniczny, 2011; 10: 8–14.
 
13.
Kobosko J. Psychologiczne implikacje głuchoty dziecka w rodzinie i środowisku szkolnym. W: Edukacja głuchych. Sak M (red.). Warszawa: Rzecznik Praw Obywatelskich; 2014; s. 44–66.
 
14.
Flaherty M. What we can learn from hearing parents of deaf children. Australas J Spec Educ, 2015; 39(1): 67–84.
 
15.
Kobosko J. Co to znaczy być osobą głuchą? Studia nad tożsamością osobową młodzieży głuchej ze słyszących rodzin. W: Tożsamość społeczno-kulturowa głuchych. Woźnicka E (red.). Łódź: WSHE, PZG; 2007; s. 33‒51.
 
16.
Schlesinger HS. A developmental model applied to problems of deafness. J Deaf Stud Deaf Educ, 2000; 4(5): 349–61.
 
17.
Kołodziejczak A. Pomiędzy dwoma światami – problem tożsamości społecznej wybranej grupy niesłyszących. W: Tożsamość społeczno-kulturowa głuchych. Woźnicka E (red.). Łódź: WSHE, PZG; 2007; s. 22‒32.
 
18.
Zębik J. Tożsamość osoby zaimplantowanej – czyli o sobie. W: Tożsamość społeczno-kulturowa głuchych. Woźnicka E (red.). Łódź: WSHE, PZG; 2007; s. 233‒49.
 
19.
Krawiec M. Poczucie niepełnosprawności u młodzieży z uszkodzeniami słuchu. W: Młodzież głucha i słabosłysząca w rodzinie i otaczającym świecie. Kobosko J (red.). Warszawa: Stowarzyszenie „Usłyszeć Świat”; 2009, s. 67–78.
 
20.
Kobosko J. Doświadczanie siebie jako osoby głuchej – badania nad młodzieżą głuchą i jej słyszącymi matkami z perspektywy interpersonalnej. Człowiek – Niepełnosprawność – Społeczeństwo, 2010; 11: 101‒22.
 
21.
Podgórska-Jachnik D. Głusi. Emancypacje. Łódź: Wydawnictwo Naukowe Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Łodzi; 2013.
 
22.
Marganiec B. Kultura Głuchych. W: Sytuacja osób głuchych w Polsce. Raport zespołu ds. g/Głuchych przy Rzeczniku Praw Obywatelskich. Świdziński M (red.). Warszawa: RPO; 2014, s. 137‒57.
 
23.
Wrześniewska-Pietrzak M. Aksjologiczne wyznaczniki tożsamości w wypowiedziach głuchych i czasopiśmie środowiskowym „Świat Ciszy”. Poznań: Wydawnictwo Rys; 2017.
 
24.
Wolsel JLA, Clark MDL, van der Mark SC. Life scripts and life stories of oral deaf individuals. J Dev Phys Disabil, 2017; 29(1): 77‒103.
 
25.
Wolski P. Utrata sprawności. Radzenie sobie z niepełnosprawnością nabytą a aktywizacja zawodowa. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR; 2010.
 
26.
Straatman LV, Huinck WJ, Langereis MC, Snik AF, Mulder JJ. Cochlear implantation in late-implanted prelingually deafened adults: changes in quality of life. Otol Neurotol, 2014; 35: 253–259.
 
27.
Forli F, Turchetti G, Giuntini G, Snik AF, Mulder JJ. Cochlear implant in prelingually deafened oralist adults: speech perception outcomes, subjective benefits and quality of life improvement. Acta Otorhinolaryngol Ital, 2017; 37: 416‒422.
 
28.
Kobosko J, Pankowska A, Olszewski Ł, Geremek-Samsonowicz A, Skarżyński H. Subiektywna i obiektywna ocena korzyści z implantu ślimakowego u osób dorosłych z częściową głuchotą o początku prelingwalnym. Now Audiofonol, 2017; 6(4): 31–42.
 
29.
Kobosko J, Pankowska A, Geremek-Samsonowicz A, Skarżyński H. Implant ślimakowy z perspektywy osób dorosłych z głuchotą prelingwalną – badanie jakościowe. Now Audiofonol, 2018; 7(3): 29‒41.
 
30.
Hinderink JB, Krabbe PF, Van Den Broek P. Development and application of a health-related quality-of-life instrument for adults with cochlear implants: The Nijmegen Cochlear Implant Questionnaire. Otolaryngol Head Neck Surg, 2000; 123(6): 756‒65.
 
31.
Hinderink JB, Krabbe PF, Van Den Broek P. Corrigendum. Otolaryngol Head Neck Surg, 2017; 156(2): 391.
 
32.
Kobosko J, Pankowska A, Geremek-Samsonowicz A, Skarżyński H. Subiektywna ocena korzyści z implantu ślimakowego a psychiczny dystres u osób dorosłych z częściową głuchotą z uwzględnieniem roli płci [Abstrakt]. Now Audiofonol, 2019; 8(2): 82‒83.
 
33.
Orth U, Robins RW, Widaman KF. Life-span development of self-esteem and its effects on important life outcomes. J Pers Soc Psychol, 2012; 102: 1271‒1288.
 
34.
Kobosko J, Jędrzejczak WW, Gos E, Geremek-Samsonowicz A, Ludwikowski M, Skarżyński H. Self-esteem in the deaf who have become cochlear implant users as adults. PLoS ONE, 2018; 13(9): e0203680.
 
35.
Porębiak M. Samoocena jawna i utajona. Model dwuskładnikowy. Nowiny Psychologiczne, 2005; 2: 93‒106.
 
36.
Johnson S. Humanizowanie narcystycznego stylu. Tłum. A. Czownicka. Warszawa: Jacek Santorski & CO Agencja Wydawnicza; 1993.
 
37.
Zalewska M. „Samotność wśród bliskich” – kliniczne studium Krystyny, dziewczyny głuchej przeżywającej problemy wokół własnej tożsamości. W: Młodzież głucha i słabosłysząca w rodzinie i otaczającym świecie. Kobosko J (red.). Warszawa: Stowarzyszenie „Usłyszeć Świat”; 2009, s. 261‒66.
 
38.
Zalewska M. Mechanizmy zaburzeń tożsamości u młodzieży głuchej mającej słyszących rodziców – kliniczne studium głuchego chłopca. W: Młodzież głucha i słabosłysząca w rodzinie i otaczającym świecie. Kobosko J (red.). Warszawa: Stowarzyszenie „Usłyszeć Świat”; 2009, s. 78‒83.